Band tussen school en kerk nog springlevend

26 januari 2018

« terug naar actueel

Soms lijkt het of christelijke scholen nog weinig met hun christelijke identiteit doen en het contact met een lokale kerk tot een ver verleden behoort. Niets is echter minder waar, zo blijkt uit een ledenpeiling van Verus.

Het overgrote deel van de scholen, zowel het basis- als het voorgezet onderwijs, bezoekt onder schooltijd een kerk.

Met de komst van de Verbindend Specialisten Kerk & School bij JOP, staat de relatie tussen kerk en school niet alleen duidelijk op de agenda van de Protestantse Kerk in Nederland. Ook Verus, de koepelorganisatie voor het christelijk en katholiek onderwijs, zet deze relatie nadrukkelijker in de spotlights. Zo hebben zij een ledenpeiling uitgevoerd over het kerk-, moskee- en synagogebezoek, die zij deze week naar buiten brachten. De uitkomsten van het onderzoek zijn opvallend.

Maar liefst 84% van de gepeilde schoolleiders geeft aan dat hun leerlingen onder schooltijd wel eens een gebedshuis bezoeken. In de meeste gevallen betreft dit een bezoek aan een kerk. Met name in het voortgezet onderwijs worden ook een moskee en een synagoge bezocht. Nemen we de bezoeken buiten schooltijd ook mee, zoals kerk-en-school-vieringen op zondag, dan komen we op een percentage van ongeveer 90%. 69% van schoolleiders geeft aan niet alleen een kerk te bezoeken, maar ook een band te hebben met een specifieke kerk en/of religieuze ambtsdrager. Hierbij vallen wel de duidelijke verschillen tussen het basisonderwijs (81%) en het voortgezet onderwijs (32%) op.

Kerk en school binnen de Protestantse Kerk


De resultaten uit deze ledenpeiling worden bevestigd door nog niet gepubliceerd onderzoek dat JOP, onder mensen die actief zijn zijn binnen het jeugdwerk van de Protestantse Kerk, heeft uitgevoerd. In dit representatieve onderzoek geeft 57% van de respondenten aan dat binnen het jeugdwerk samengewerkt wordt met scholen. Opnieuw vallen hierbij de enorme verschillen tussen het basisonderwijs (55%) en het voortgezet onderwijs (4%) op.

De cijfers uit beide onderzoeken geven een iets verschillend beeld van de relatie tussen kerk en school. Hiervoor zijn verschillende redenen te benoemen. Allereerst hebben wellicht vooral schoolleiders gereageerd, die wat hebben met het thema kerk en school. Hierdoor zijn de percentages in het onderzoek van Verus misschien iets te rooskleurig. Ten tweede werd in het onderzoek van JOP gevraagd naar de samenwerking tussen het jeugdwerk van de kerk en de school. Samenwerking in het jeugdwerk is specifieker dan het hebben van een band met een kerk, waardoor wellicht niet alle respondenten die contact onderhouden met de school deze vraag positief beantwoord hebben en deze cijfers dus een negatiever beeld geven van het daadwerkelijke contact tussen kerk en school.

Kijkend naar beide onderzoeken is echter maar een conclusie te trekken: de band tussen kerk en school is niet achterhaald, maar nog steeds springlevend!


Motieven voor samenwerking tussen kerk en school


De schoolleiders noemen in het onderzoek van Verus verschillende motieven voor het contact met de kerk. Deze lijken samen te hangen met hun leerlingenpopulatie. Zo wil de ene school haar leerlingen via gebedshuizen kennis laten maken met de christelijke en andere tradities. Voor andere scholen is het contact met de kerk juist een wezenlijke manier om haar identiteit vorm te geven.


Kerk en school versterken elkaar


Het is opvallend dat, hoe het contact er ook uitziet en welke motieven men ook heeft, de schoolleiders uit de peiling van Verus heel positief spreken over het contact met de kerk, zeker op het moment dat hen gevraagd wordt bijzondere ervaringen te noemen. Deze positieve en waarderende houding richting elkaar valt steeds weer op in de contacten met het veld over dit onderwerp. Het lijkt erop dat, na wederzijdse aarzeling richting elkaar rond de millenniumwisseling, het zowel scholen als kerken weer lukt elkaar onbevangen tegemoet te treden en op een positieve manier gebruik te maken van elkaars expertise.

Kerken zoeken naar wegen om in deze tijd relevant te zijn voor de samenleving. Scholen op hun beurt zoeken naar wegen om hun identiteit gestalte te geven en bij te dragen aan de brede identiteitsvorming van hun leerlingen. En juist in deze zoektochten vinden scholen en kerken elkaar. Door samen te werken kunnen ze de brede identiteit van de school versterken en vindplaatsen van geloof, hoop en liefde voor de leerlingen ontsluiten.


Meer mogelijkheden


De schoolleiders uit het onderzoek geven, wellicht ook door de vraagstelling, aan dat het kerkbezoek vooral bestaat uit vieringen, excursies en gastlessen. De kerk kan echter ook op nog andere manieren een rol van betekenis vervullen voor de school. Zo zijn er kerken die een rol spelen in de brede school, die binnen teams bezinnings- en trainingsmomenten verzorgen, schoolpastoraat aanbieden of diaconaal actief zijn. De mogelijkheden zijn, wanneer kerken en scholen op een creatieve manier kijken hoe ze elkaars expertise voor elkaar kunnen inzetten, bijna eindeloos.

“Het gaat (in de relatie tussen kerk en school) om wederzijds vertrouwen en daaraan bouw je met kleine stappen”, aldus missionair pionier Nico van Splunter op twitter. Het is opvallend dat, waar gewerkt wordt aan dit onderling vertrouwen, de intensiteit en de frequentie van het contact in veel gevallen uitgebreid wordt. Door met elkaar in gesprek te gaan en elkaars mogelijkheden en behoeften te verkennen, blijken er ook heel andere vormen van samenwerking mogelijk, naast de klassieke vormen als de kerk-en-schoolviering, de gastles of de excursie.

Contact


Kortom, dit onderzoek laat zien dat er veel gebeurt in de samenwerking tussen school en kerk en dat schoolleiders deze relatie in veel gevallen waarderen. Contacten met het veld laten zien dat schoolleiders dit contact weliswaar waarderen, maar dat in de meeste gevallen de kerk het initiatief tot dit contact neemt.

De resultaten uit dit onderzoek van Verus zijn dan ook een uitnodiging en aansporing om binnen je lokale kerk het thema kerk en school (opnieuw) op de agenda te zetten en het contact met de school in jullie buurt te leggen of te verdiepen. Zo kun je als kerk bijdragen aan de identiteitsontwikkeling van kinderen en tieners in je omgeving!

Meer informatie of reageren? Stuur een mail naar Corina Nagel, Specialist Kerk & School Basisonderwijs c.nagel@pkn.nl of Johan ter Beek, Specialist Kerk & School Voortgezet Onderwijs j.terbeek@pkn.nl

Alvast noteren: Netwerkdag Kerk & School, zaterdag 2 juni in Barneveld.

 

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van JOP. Meld je hier aan.

jop.nl maakt gebruik van cookies.
De website van JOP gebruikt cookies en daarmee vergelijkbare technieken om de kwaliteit van de website te verbeteren en jou een optimale bezoekerservaring te bieden. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube en Twitter. Deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen.