Van 0 tot 100, allemaal in de kerk

3 januari 2019

« terug naar actueel

Hoe kun je met alle leeftijden samen vieren? Het Baken in Woerden heeft daar een eenvoudige oplossing voor. Kinderen blijven in de kerk, maar volgen ondertussen hun eigen programma.

Aan de zijkant van de kerkzaal staat een lange tafel, met papier en kleurtjes. Sommige ouders zitten met hun kind te knutselen. Ze werken aan een slinger van handjes. Hierop komen wensen te staan voor de kinderen die gedoopt zijn. Andere ouders zitten op een stoel in de kerkzaal.

In Het Baken in Woerden blijft iedereen tijdens de viering in dezelfde ruimte. Op die manier blijft er contact tussen alle leeftijden. Wat zich aan de zijkant van de kerkzaal afspeelt, is misschien niet eens zo ‘anders’ dan wat er tijdens een kindernevendienst plaatsvindt. Maar wáár je het doet, maakt een wezenlijk verschil, volgens Margriet Zwart, pionier bij Het Baken. “Omdat iedereen in dezelfde ruimte is, ben je toch met elkaar in contact tijdens de viering.” De meeste ouders en kinderen vinden dat heel prettig. “Vaak zie je dat de kinderen tijdens het knutselen of kleuren mee zingen of bidden. Mooi, toch?”

Laagdrempelig


Het Baken is zes jaar geleden van start gegaan. De pioniersplek van de Protestantse Kerk staat in een kinderrijke wijk en richt zich primair op gezinnen. Om de week is er een samenkomst. Net als in reguliere kerkdiensten wordt er gezongen en gebeden. “Het verschil is dat er bij ons veel ruimte is voor experiment en eigen inbreng”, legt Margriet uit.

Meestal komen er tussen de 100 en 150 mensen. “Daar zitten veel schoolgaande en nog jongere kinderen bij, en ook tieners. Maar ook wat ouderen. Hier komen zoekers, kerkgangers, ex-kerkgangers, anders- en niet-gelovigen. Lekker divers.”

“De norm voor alles wat er gebeurt tijdens de viering, is dat een schoolgaand kind het moet kunnen vatten. We beginnen met wat liedjes, de overdenking duurt een minuut of tien. We lezen de Bijbel in Gewone Taal en we letten goed op het taalgebruik, zodat het laagdrempeliger is. Om ervoor te zorgen dat een bijbelverhaal beter blijft hangen, gebruiken we vaak ook andere middelen, bijvoorbeeld een filmpje van de Zandtovenaar of een animatie, zoals laatst over Jozef.”

Mensentaal


Dit heeft een positief neveneffect, merkt Margriet. “Veel volwassenen vinden het ook heerlijk om in normale mensentaal iets te leren van de Bijbel of over het geloof. De Bijbel is niet zo eenvoudig, ook niet voor volwassenen.” Ze wijst op de complexiteit, gelaagdheid en alle verbanden in de Bijbel. “Het is heel prettig om in overzichtelijke vorm, in gewone mensentaal, het verhaal te horen. Niet omdat mensen het anders niet kunnen snappen, maar als verhelderende start voor gesprek of bezinning.”

Veel mensen zijn via Het Baken voor het eerst of sinds jaren weer in contact gekomen met het christelijk geloof, weet Margriet. “Het Baken brengt het geloof dichterbij.” Maar er komen ook mensen die lid zijn van een reguliere kerk in Woerden. Blijkbaar voorziet de pioniersplek in een behoefte bij hen. “Iemand zei laatst: ‘Als Het Baken er niet was geweest, zou ik nu geen lid meer zijn van een kerk.’”

Leeftijdloos


Terwijl de kinderen die aan de tafel zijn aangeschoven, hun werkjes maken, wordt er ook voor de rest van de mensen in de zaal iets aangeboden dat leeftijdloos is. Zo volgt er na de overdenking bijvoorbeeld wel eens een Kahootquiz, een online quiz. De vragen verschijnen dan via de beamer op het scherm, de mensen in de zaal kunnen met hun mobiel inloggen en hun antwoorden doorsturen. Die verschijnen dan direct op het scherm.

Margriet noemt nog een ander voorbeeld: “We hebben ooit ook het hele ritueel van de Maaltijd van de Heer opgedeeld in een stuk of zeven onderdelen. Groepjes gingen elk met een onderdeel aan de slag om dit in eigen woorden of op een eigen, nieuwe manier vorm te geven. Na een half uur voerden we dat ook zo uit. Direct, persoonlijk, betrokken.”

Ook konden aanwezigen die geen zin hadden om alleen te luisteren, een keer tijdens de overdenking een elfje (een gedicht van 11 woorden, verdeeld over 5 regels) of een haiku maken over het thema van die dag. “De mensen die dat wilden, konden hun tekstje daarna voordragen.”

“De interactie is natuurlijk niet grenzeloos”, geeft Margriet aan. Enige orde is nodig, “anders krijgen de volwassenen niets mee van het verhaal. We zoeken nog hoe we kinderen en tieners meer recht kunnen doen in hun behoefte aan beweging. Hoe geef je ruimte, letterlijk en figuurlijk, aan de beweeglijkheid, zonder dat het te verstorend is voor de rest?”

Tips


Hoe maakt Het Baken in Woerden een viering geschikt voor 0-100 jaar? Pionier Margriet Zwart:

  • Gebruik gewone taal, zéker in de overdenking.
  • Geef niet alleen ‘volwassen’ voorbeelden, maar ook voorbeelden uit de leefwereld van kinderen.
  • Zorg voor interactie tijdens de viering.
  • Wissel af met beeldende boodschappen, zoals filmpjes of animatie.
  • Houd de preek kort, 10 minuten is voldoende. Bij Het Baken is de preek niet het centrale onderdeel van de dienst, maar een van de bouwstenen.
  • Voor ons zijn zingen en iets samen uitwisselen belangrijkere onderdelen. Dat haalt de druk af van stilzitten en lang moeten luisteren.

Beeld: Werry Crone


Dit artikel verscheen eerder in magazine Jong Protestant. Je kunt hier een gratis abonnement nemen op dit magazine. 

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van JOP. Meld je hier aan.

jop.nl maakt gebruik van cookies.
De website van JOP gebruikt cookies en daarmee vergelijkbare technieken om de kwaliteit van de website te verbeteren en jou een optimale bezoekerservaring te bieden. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube en Twitter. Deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen.