Werkvormen voor
jouw jeugdwerk

Bidden met je vingers

Naar overzicht werkvormen

Bidden kan op veel manieren. Deze werkvorm gaat in op het gebruik van Gebedssnoeren als hulpmiddel.

Achtergrondinformatie
In de vierde eeuw van onze jaartelling leefden er in Noord-Afrika kluizenaars die zichzelf als boetedoening het bidden van een reeks gebeden oplegden. Van één van hen, Paulus genaamd, is bekend dat hij iedere dag 300 keer het Onze Vader wilde bidden. Om te voorkomen dat hij de tel kwijt raakte, gebruikte Paulus 300 kiezelsteentjes. Telkens als hij een Onze Vader bad, verplaatste hij een steentje van het ene stapeltje naar het andere.

Van steentjes naar snoeren
Het verplaatsen van steentjes was een eenvoudige en doeltreffende manier om gebeden te tellen. De methode had echter één groot nadeel: steentjes raakten gemakkelijk kwijt, waardoor de telling onnauwkeurig werd. Al spoedig verving men de steentjes dan ook door kralen, die aan een snoer werden geregen. Daarmee was het ontstaan van het gebedssnoer een feit. We vinden zulke snoeren in bijna alle godsdiensten. In West-Europa is de rooms-katholieke rozenkrans het meest bekend, maar het katholicisme kent daarnaast nog tal van andere gebedssnoeren. Ook de Oosterse kerken kennen een gebedssnoer; orthodoxe gelovigen gebruiken hun 'chotki' bij het bidden van het Jezusgebed. De kralen van het islamitische gebedssnoer zijn gewijd aan de 99 namen van Allah. In het hindoeïsme en boeddhisme wordt gebruik gemaakt van een kralensnoer bij het reciteren van mantra's (spreuken waaraan goddelijke kracht wordt toegekend).

Vroomheid en opportunisme
Wie ooit Lourdes of een ander katholiek bedevaartsoord heeft bezocht, heeft ze ongetwijfeld bij bosjes zien hangen in de talloze kraampjes met religieuze prullaria: rozenkransen. Op het eerste gezicht lijken ze allemaal op elkaar: vijf groepjes van tien kralen en een kruisje aan het uiteinde. Wie goed kijkt, ontdekt zo hier en daar echter snoeren die er anders uitzien. Het katholicisme kent, naast de rozenkrans, namelijk nog veel meer gebedssnoeren. Deze zijn gewijd aan Jezus, de heilige Geest, Maria of aan één of andere heilige. Soms ontstonden dergelijke snoeren uit vrome motieven. Ze kwamen voort uit de religieuze praktijk van een bepaalde kloosterorde of werden in een visioen door Maria of Jezus aan een vrome non geopenbaard. Niet altijd echter waren de motieven die leidden tot het ontstaan van nieuwe gebedssnoeren louter religieus van aard. Ook kerkpolitiek en het streven naar macht speelden een rol. De paus verbond soms aflaten aan het gebruik van een bepaald religieus voorwerp. Een aflaat is de vergeving van tijdelijke straffen die je, na vergeving van zonden, in het vagevuur moet ondergaan. Dergelijke aflaten waren bij gelovigen vaak zeer gewild. De kloosterorde of broederschap die beschikte over een eigen gebedssnoer waaraan zulke aflaten waren verbonden, konden dan ook rekenen op de nodige populariteit en prestige. Hoe meer aanhang en prestige een orde beschikte, des te meer invloed hadden ze.

Van rozenhoedje tot Anglicaanse rozenkrans
Vroeger werd in veel katholieke gezinnen elke avond een rozenhoedje (eenderde deel van de rozenkrans) gebeden. Die gewoonte behoort tot het verleden. De rozenkrans lijkt in Nederland geen rol van betekenis meer te spelen. Dit betekent echter allerminst het einde van het gebedssnoer. De islamitische variant zie je ook in Nederland overal. Moslimmannen laten de kralen door hun handen gaan of het snoer hangt als een soort amulet aan de autospiegel. Buiten Nederland is de katholieke rozenkrans nog volop in zwang. In de vele bedevaartsoorden gaan er jaarlijks duizenden over de toonbank. Ook ontstaan er vandaag de dag nog nieuwe rozenkransvormen. Met name in katholiek Amerika is het gebedssnoer nog volop in ontwikkeling. Geregeld duiken daar nieuwe varianten op. Een kijkje op eBay, 's werelds grootste internetveiling, geeft een aardig beeld van wat op dit moment populaire snoeren zijn. Een interessante ontwikkeling is het ontstaan van de anglicaanse rozenkrans. Dit gebedssnoer ontstond in een Engelse gebedsgroep als hulpmiddel bij de gezamenlijke meditatie en wordt inmiddels ook in Amerika verspreid.

Virtueel
Ook de traditionele katholieke rozenkrans gaat volop met zijn tijd mee. Enkele jaren geleden meldde de Volkskrant dat in Rome een nieuwe variant opdook in kraampjes met religieuze artikelen: de rozenkrans in de vorm van een videospelletje. Op internet is inmiddels een virtuele versie van de rozenkrans te downloaden. Een druk op 'Enter' en je gaat naar de volgende kraal met bijbehorend gebed. Desgewenst kan er een dagelijkse gebedsintentie worden bijgeleverd. Kluizenaar Paulus zal, toen hij al biddend zijn steentjes verplaatste, vast niet hebben voorzien waartoe zijn kiezels allemaal zouden leiden.

Verwerking: Ontwerp je eigen gebedssnoer
Doel: de jongeren maken kennis met het ontstaan en de functie van het gebedssnoer. Vervolgens ontwerpen zij een eigen gebedssnoer
Nodig: kralen, draad om ketting te rijgen

Opzet: Lees het artikel over gebedssnoeren voor en laat de deelnemers in kleine groepjes een eigen gebedssnoer ontwerpen. Bij de samenstelling van een gebedssnoer spelen verschillende elementen een rol:


- Uit hoeveel groepjes van hoeveel kralen bestaat de krans? Welke gebed hoort bij deze kralen?
De traditionele rozenkrans bestaat uit vijf groepjes van tien kralen, waarbij telkens het 'Wees Gegroet' wordt gebeden.
- Worden de groepjes afgewisseld met tussenkralen? Welk gebed hoort hierbij?
In de rozenkrans worden de groepjes van tien kralen ('Wees Gegroet ') afgewisseld met   telkens één losse kraal, waarbij het 'Onze Vader' wordt gebeden.
- Hebben de kralen een bepaalde kleur?
De kleur van kralen in een gebedssnoer staan soms symbool voor iets (bijvoorbeeld wit voor zuiverheid). De zogenaamde Missierozenkrans bestaat uit vijf groepjes van tien kralen, elk met een eigen kleur die verwijst naar een bepaald continent (rood voor Amerika, geel voor Azië, enzovoorts).
- Hoe begint het gebedssnoer (de startkralen)? Welke gebeden holen hierbij?
Een gebedssnoer begint meestal met een los snoertje met een kruisje of medaille en enkele 'startkralen'. Daarna kom je pas bij de eigenlijke krans. Bij de kralen in de aanhanger van de rozenkrans wordt bijvoorbeeld de geloofsbelijdenis en het 'Eer aan de Vader' gebeden. ' Bevat het snoer een kruisje of medaille? De medaille geeft vaak weer aan wie of wat het gebedssnoer is gewijd (de Heilige Geest, het lijden van Jezus, een bepaalde heilige, enzovoorts). Bij het maken van een gebedssnoer kun je gebruik maken van traditionele gebeden (het Onze Vader, de geloofsbelijdenis, een psalmvers) of je kunt zelf korte gebeden bedenken.

 

Naar overzicht werkvormen

www.jop.nl maakt gebruik van cookies.
De website van de Jop gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen.