Werkvormen voor
jouw jeugdwerk

De kunst van gelukkig zijn

Naar overzicht werkvormen

Gelukkig zijn, wat is dat? Wat zijn voorwaarden om gelukkig te worden? Ga hierover in gesprek met tieners met behulp van muziek, stellingen, een dagboekfragment uit de Tweede Wereldoorlog, de Bergrede van Jezus en filmpjes van hedendaagse reclames.

Deze werkvorm is programmavullend. Je kunt er ook voor kiezen enkele elementen hieruit te nemen om 'gelukkig zijn' te bespreken.

Simpelweg gelukkig
Doelstelling: lichte en vrolijke introductie op het thema ‘geluk’
Nodig: het lied Een eigen Huis van René Froger, prints met de songtekst, pennen
Tijdsduur: vijf minuten

’Toch wou ik dat ik net iets vaker, iets vaker simpelweg gelukkig was...’, zingt René Froger. Op http://songteksten.net vind je de songtekst. Op youtube zijn verschillende varianten van het lied te vinden. Print de tekst en geef elke jongere een kopie van de tekst. Ga als introductie op het thema dit liedje luisteren en meelezen. Laat jongeren de tekst onderstrepen waarvan ze het uit hun eigen leven/geluksgevoel ook herkennen. Vertel vervolgens dat je het dit keer met elkaar over ‘geluk’ gaat hebben. Maak een kort rondje in de groep met de vraag: waar ben/word jij gelukkig van?

Geluk: hebben of zijn
Doelstelling: het begrip ‘geluk’ verkennen
Nodig: voorbeeldsituaties
Tijdsduur: tien minuten

Geluk hebben of gelukkig zijn, betekent iets heel anders. Geluk hebben betreft een concrete situatie, die je zomaar wordt toebedeeld door ‘het lot’ (God?). Je bent ontsnapt aan iets naars of er is je ongepland iets fijns ten deel gevallen. Gelukkig zíjn betreft een gevoel van binnen. Een staat van zijn waarin je je fijn voelt met of zonder aanwijsbare specifieke oorzaak.

Wijs twee plaatsen in de ruimte aan, één voor 'Gelukkig Zijn' en één voor 'Geluk Hebben'. Lees de voorbeeldsituaties één voor één hardop voor en laat iedereen binnen vijf seconden een plaats innemen. Als demeningen verschillen, bespreek dan waarom iemand op een bepaalde plaats staat. Kan iets bij beide categorieën horen en waarom?

Voorwaarden voor geluk
Doelstelling: de grenzen van en voorwaarden voor geluk opzoeken
Nodig: geen
Tijdsduur: tien minuten (website bezoek: nog eens tien minuten)

Ga met elkaar in gesprek over wat voorwaarden zijn voor geluk. Denken jullie gelukkiger te worden als je bepaalde doelen bereikt? Bespreek wat voor soort dingen dat zijn: materieel, kennis, financieel, geestelijk, sociaal...

Vertel dan:
Als ik nou maar mijn examen heb gehaald... als ik maar eenmaal een relatie heb... als ik eindelijk op kamers kan... als ik... Vaak denken we dat we op ons geluk moeten wachten. Pas als onze wensen of ambities zijn uitgekomen kunnen we gelukkig zijn.  Maar dat geldt niet voor iedereen. Neem Etty Hillesum. Dat was een jonge vrouw die in de tweede wereldoorlog in concentratiekamp Westerbork terechtgekomen was. Uiteindelijk is ze daar omgekomen. Gedurende haar leven voor en in het kamp hield ze een dagboek bij, dat in 1981 is gepubliceerd. Uit het volgende fragment spreekt heel duidelijk het innerlijke geluk dat zij voelde, ondanks de afschuwelijke omstandigheden waarin ze leefde en de traumatische ervaringen die ze meemaakte. 

Westerbork, 18 augustus 1943
Je hebt me zo rijk gemaakt, mijn God, laat me ook met volle handen uit mogen delen. Mijn leven is geworden tot een ononderbroken samenspraak met jou, mijn God, een grote samenspraak. Wanneer ik sta, in een hoekje van het kamp, mijn voeten geplant op jouw aarde, het gezicht geheven naar jouw hemel, dan lopen me soms de tranen over het gezicht, geboren uit een innerlijke bewogenheid en dankbaarheid, die zich een uitweg zoekt.

Wat vinden jullie hiervan? Was Etty op het moment dat ze dit schreef gelukkig? Zo ja, hoe kan dat? Begrijpen jullie dat? Zo nee, hoe zou je haar gevoel dan benoemen? Wat vinden jullie verder van het citaat: Mooi? Raar? Irritant? Alle reacties mogen er zijn; maar wel met toelichting! Kunnen jullie je voorstellen dat jij zelf, ondanks nare omstandigheden, toch gelukkig bent? Zouden mensen in arme landen of landen waar oorlog is, ook gelukkig kunnen zijn?  

Als je tijd genoeg hebt, kan je met elkaar naar de site van de organisatie Togetthere (www.togetthere.nl) bezoeken. Togetthere is een organisatie die o.a. met jongeren op reis gaat naar landen waar mensen in moeilijke omstandigheden leven, en waarbij de jongeren op zoek gaan naar de kracht en de drive van mensen om te leven en om gelukkig te zijn. En dat vinden, volop! Bekijk eens een aantal reisverslagen en foto’s van jongerenreizen. (Andere (christelijke) reisorganisaties zijn bijvoorbeeld Livingstone of World Servants.)

Happy song
Doelstelling: blijdschap en geluk via muziek delen
Nodig: muziek en afspeelapparatuur, lekker drinken en snacken
Tijdsduur: ongeveer een hele bijeenkomst, afhankelijk van het aantal personen in de groep

Muziek doet iets met je. Het wekt emotie op. Als je ergens binnenkomt met heel rustige muziek op, kan het op jou ook een ontspannend effect hebben. Het kan je - als je in een hele actieve bui bent - ook irriteren! Muziek kan een verdrietig of juist superblij gevoel geven. Kies voor een volgende bijeenkomst allemaal een lied of muziekstuk uit dat voor jou toepasselijk klinkt als je je gelukkig voelt, of waar jij blij van wordt. Het uitzoeken doe je alleen en kan al een heel fijne avond opleveren!

Neem jouw muziekkeuze de volgende bijeenkomst mee. Een voor een mag je je nummer laten horen. Licht eventueel toe waarom je dit nummer gekozen hebt. Kleed de avond leuk aan met wat lekkers te drinken en te snacken.

Bijbel
Doelstelling: bijbelse notie van gelukkig zijn ontdekken en op jezelf betrekken
Nodig: bijbels
Tijdsduur: tien minuten

‘Gelukkig zijn’ is ook een veel benoemd item in de Bijbel. Verreweg de meeste keren dat er over geluk, of gelukkig zijn, geschreven staat in de Bijbel, wordt dit gekoppeld aan Gods trouw zijn en leven naar Gods bedoeling. Er zijn veel voorbeelden te vinden.

Deel iedereen een eigen bijbel uit. Lees samen een stukje uit de bergrede van Jezus: Matteüs 5:1-12. Ga met de jongeren in gesprek over wat Jezus zegt. Wanneer ben je volgens Jezus gelukkig? Het zijn zeker niet allemaal fijne en relaxte dingen die Jezus benoemt. Hoe kan hij nou vinden dat je daar gelukkig van wordt? Sommige dingen zijn misschien moeilijk vol te houden (uitgescholden worden om je geloof, barmhartig zijn...).
Ken je zelf situaties waarin je een goede daad deed waar je misschien weinig zin in had of die je moeilijk vond, maar die tóch volhield? Denk aan ‘op bezoek bij oma’; ‘boodschappen doen voor je zieke moeder’; ‘afval scheiden’; ‘opkomen voor iemand’. Kijk eens, met Jezus’ woorden in je achterhoofd, naar die situaties. Wat heeft geluk daarmee te maken volgens jou?

Beeldvorming van geluk in de reclame
Doelstelling: bewust worden van de impliciete beloftes in reclameboodschappen, en het beroep op onvervulde verlangens
Nodig: computer met internetverbinding
Tijdsduur: drie kwartier

De meeste tv-reclames staan bol van de impliciete beloften op gelukkig worden.

  • ‘Als je met onze reis op vakantie gaat ontdek je het land pas echt/heb je pas echt lol/rust je pas echt uit’;
  • ‘Als je bij ons geld leent kan je eindelijk kopen waar je gelukkig van wordt’;
  • ‘Als je deze beautyproducten koopt, word je pas echt mooi en dus gelukkig (omdat je het waard bent!)’.

Op YouTube zijn een heleboel reclamefilmpjes te bekijken (type alleen al het woord ‘reclame’ in en je krijgt meer dan zestienduizend hits).

Laat jongeren tien minuten met elkaar over reclames praten. Welke valt hen op, welke vinden ze leuk, welke stom? Heb het nog niet expliciet over de impliciete reclamebeloften op gelukkig worden. Als ze een stuk of zes reclamefilmpjes hebben besproken gaan ze deze met elkaar op YouTube opzoeken.

Bekijk ze één voor één. Ga met hen per filmpje na of er een geluk-belofte in zit. Welke? Hoe terecht vinden ze die boodschap? Denken de jongeren dat ze echt gelukkig worden als ze die nieuwe auto/keuken/cosmetica/etc hebben? Of niet? Kopen ze zelf wel eens dingen om er gelukkig van te worden? Laat hen voorbeelden geven. Wat maakt hen dan gelukkig? Laat hen een toneelstukje als reclamefilmpje maken, waarin ze reclame maken voor een ultiem geluksitem. Dit kan een product zijn, maar ook iets originelers, zoals een goede vriend of vriendin, hun geloof, of iets voor een ander doen. 

Naar overzicht werkvormen

www.jop.nl maakt gebruik van cookies.
De website van de Jop gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen.